گیسوی برنیکه (Com) موی برنیکه

مقدمه

هر چند که این صورت فلکی کوچک و کم فروغ است و تا سال 1602 هنوز هم محدوده آن دقیقا مشخص نبود، اما گیسوی برنیکه دارای اصالت باستانی است و نشان دهنده گیسوی ملکه مصر یعنی برنیکه دوم است که حکمران این کشور در سالهای حدود 221 تا 246 قبل از میلاد مسیح بوده است. این ستارگان در زمانی به عنوان منگوله انتهایی دم شیر محسوب می‌شد که در مجاورت این صورت فلکی قرار دارد. وقتی که شما به گیسوی برنیکه نگاه می‌کنید در حقیقت شمال را نگریسته‌اید که عمود بر صفحه کهکشان راه شیری است و لذا یک دید واضح در ورای کهکشان خودمان پیدا کرده‌اید. زمان رسیدن به نصف النهار 25 اردیبهشت و مساحت آن 386 درجه مربع است.

ستاره‌ها

ستاره بتا کمی نورانی‌تر از خوشید ماست که نگاه به آن نشان می‌دهد که خورشید را اگر از فاصله 27 سال نوری می‌دیدیم تا چه حد کم نور و ضعیف بود، نوع طیف آن G0 V و دارای قدر 4.6 می‌باشد.



تصویر


 

اجرام عمقی آسمان

خوشه کهکشانی گیسو در فاصله میلیونها سال نوری از ما واقع شده و شامل بیش از 1000 کهکشان است که اکثرا ضعیفتر از قدر دوازدهم هستند. در مرز صورت فلکی سنبله تعدادی از کهکشانهای نزدیکتر را می‌توان با تلسکوپهای کوچک مشاهده کرد. M64 (کهکشان چشم سیاه) و M85 هر دو مارپیچی با قدر نهم می‌باشند.

 

 

 

 

 

میز «صورت فلکی»
img/daneshnameh_up/8/8a/sovvarmiz.jpg


نام دیگر: کوهمیز

موقعیت: نیمه جنوبی کره آسمان

قابل رویت از: نیمکره جنوبی زمین

اجرام درخشان: تداخل قسمتی از ابر ماژلانی بزرگ از محدوده صورت فلکی ابوسیف در این صورت فلکی به چشم می خورد.

گوناگون: این صورت فلکی اولین بار در سال 1754 در آسمان مشاهده شد . در ابتدا نام مانس منسای بود که در آفریقای جنوبی به معنای کوهمیز است.

 

میکروسکوپ «صورت فلکی»

img/daneshnameh_up/7/75/sovarmikros.jpg




نام دیگر: میکروسکوپ

موقعیت: نیمه جنوبی کره آسمان

قابل رویت از: نیمکره جنوبی
زمین

اجرام درخشان: ندارد.

گوناگون: این صورت فلکی اولین بار در سال 1754 در
آسمان مشاهده و نامگذاری شد.


 

 

میزان «صورت فلکی»

میزان Lib (ترازو)

مقدمه

ستارگان این بخش از آسمان در امتداد دایرة البروج ، در ابتدا و در اصل چنگالهای صورت فلکی مجاور یعنی عقرب را نشان می‌دادند. اسامی ستارگان درخشان‌تر میزان ، گویای این وابستگی در گذشته است. احتمالا از زمان امپراتوری روم ، صورت فلکی میزان حالت مجزا و مستقل به خود گرفته است. در آن ایام خورشید در موقع اعتدال پاییزی (حدود اول مهر) یعنی زمانی که طول روز و شب یکسان می‌شود، وارد میزان می‌گردید. به همین لحاظ ستارگان میزان حالت تعادل و ترازو را داشتند.

ستاره‌ها

دلتا - میزان ستاره‌ای متغیر بوده و زمان تناوب تغییر نورانیت آن حدود 3/2 روز است. قدر این ستاره ما بین 5 و 6 نوسان می‌کند. دلتا - میزان شبیبه ستاره متغیر مشهور غول است. آلفا - میزان از صورت فلکی عقرب بع عاریت گرفته شده است. این ستاره و ستاره بتا - میزان چنگالهای جنوبی و شمالی را نشان می‌دهند. ستاره آلفای صورت فلکی میزان به نام کفه جنوبی به جای لغت عربی چنگال جنوبی آمده است. این ستاره به نظر می‌رسد که دوتایی است، اما احتمال هم می‌رود که یک جفتی اپتیکی با فاصله بسیار زیاد باشد که به هم ارتباط ندارند و فقط به علت قرار گرفتن آنها در راستای دید ما از زمین ، چنین حالتی را نشان می‌دهند. ستاره درخشان‌تر این دو ستاره آلفا 2 ، ستاره‌ای است با طیف A3III ، قدر 2.8 و فاصله حدود 65 سال نوری است. ستاره آلفا 1 از نوع F5 IV و قدر 5.2 است که فاصله آن تا زمین هنوز مشخص نشده. ستاره بتا به نام کفه شمالی ، چنگال شمالی طیف آن از نوع B8 III با قدر 2.6 و فاصله 100 سال نوری است.


img/daneshnameh_up/2/28/sovarmizan.jpg


ماهی پرنده «صورت فلکی»
img/daneshnameh_up/5/54/sovarmahi.jpg


نام دیگر: سمکة الطیاره

موقعیت: نیمه جنوبی کره
آسمان

قابل رویت از: نیمکره جنوبی
زمین

اجرام درخشان: ندارد.

گوناگون: این
صورت فلکی در سال 1598 در آسمان مشاهده و نامگذاری شد. این صورت فلکی به شکل یک ماهی که می تواند با استفاده از باله هایش در آسمان پرواز کند تصور می شود.
 
 
 
 
 
 
 
قیطس (Cet) هیولای دریایی - نهنگ

مقدمه

قیطس از صورتهای فلکی است که از دیر زمان شناخته شده و چهارمین صورت فلکی از نظر وسعت می‌باشد، ضمن اینکه درخشان‌ترین ستاره آن از قدر دوم است. در تمدنهای اولیه بین النهرین ، این ستارگان را تحت نام Tiamat به معنای اژدهای کیهانی که بوسیله مردوک قهرمان کشته شد، می‌شناختند. در اساطیر کلاسیک قیطس همان هیولای دریایی است که آندرومدا را تهدید به مرگ کرد. زمان رسیدن به نصف النهار 9 آذر و مساحت آن 1231 درجه مربع می‌باشد.

ستاره‌ها

در این صورت فلکی ستاره اومیکرون (O) به نام میرا (شگفت اختر یا اعجوبه) خوانده می‌شود که ستاره‌ای آغازین از نوع متغیر تپشی درازمدت است که در سال 1596 به عنوان اولین متغیر کشف گردید. این کشف باعث افزودن اعتبار انقلاب کوپرنیکی در نجوم و فروپاشی اعتقادات کهنه‌ای شد که بر اساس آن می‌گفتند آسمان هرگز تغییر پیدا نمی‌کند. طیف و قدر ستاره میرا در طول مدت 330 روز از نوع M5 III و قدر 3.4 (تا قدر 2 هم رسیده) به طیف M9 III و قدر 9.3 می‌رسد و مجددا به حالت اول خود بر می‌گردد. فاصله آن از ما 130 سال نوری است.



 

اجرام عمقی آسمان

قیطس شامل کهکشانهای ضعیف بسیاری است که درخشنده‌ترین آنها M77 به صورت یک کهکشان مارپیچی با قدر 9 می‌باشد.
 
قطعه الفرس «صورت فلکی»
قطعه الفرس (Equ) اسب کوچک ، پاره اسب - پونی

مقدمه

به نظر می‌رسد که این صورت فلکی را دو قرن قبل از میلاد ، هیپارخوس ستاره شناس یونانی نامگذاری کرده باشد، در حالیکه قرنها در نوشته‌های نجومی نامی از آن برده نشده. نام او را احتمالا به این دایل معادل اسب کوچک گذاشته‌اند تا تمایزی با صورت فلکی مجاور خود یعنی اسب بالدار یا فرس اعظم داشته باشد. جایگاه اسب کوچک بین دماغ اسب بالدار در شرق و صورت فلکی کوچک دلفین در غرب است. این صورت فلکی دومین صورت فلکی از لحاظ کوچکی در منطقه می‌باشد (فقط صورت فلکی صلیب جنوبی به اندازه 4 درجه مربع از آن کوچکتر است.) از آنجا که این صورت فلکی ، کوچک و فاقد ستارگان درخشنده است، لذا پیدا کردنش سخت بوده و در نتیجه کمتر مورد توجه قرار گرفته است. زمان رسیدن به نصف النهار 29 شهریور و مساحتش 72 درجه مربع می‌باشد.

ستاره‌ها

آلفای صورت فلکی اسب کوچک به نام نیر قطعة الفرس است که در عربی معنای قسمتی از اسب یا اسب کوچک را می‌دهد. طیف آن از نوع G0 III ، قدرش 3.9 و فاصله‌اش با ما معادل 150 سال نوری است.

قوس (Sgr) کماندار ، رامی

مقدمه

این صورت فلکی بزرگ واقع در دایرة البروج ، شاید یکی از ابتدایی‌ترین خداوندان جنگ با تیر و کمان ، در آغاز در اساطیر سومریها و سپس به عنوان کماندار یونانی‌ها ، و در نهایت موجود نیمی انسان ، نیمی بز و یا حیوانی با بالا تنه انسان و پایین تنه اسب (قنطورس) ، معرفی شده است. مشاهده شکل نیم انسان ، نیم اسب ، در آسمان کار ساده‌ای نیست، ولی از آنجا که در نجوم جدید آن را قوری چای نامیده‌اند، لذا پیدا کردنش آسانتر شده است. قوس در مرکز کهکشان ما قرار گرفته و در نتیجه ، راه شیری در این بخش درخشنده‌ترین حالت را دارد.
زمان رسیدن به نصف النهار 29 مرداد و مساحت آن 867 درجه مربع می‌باشد.

ستاره‌ها

اپسیلون قوس به نام کمان (قوس) جنوبی دارای طیف B9 IV و در فاصله 85 سال نوری از ماست. این ستاره با قدر 1.9 درخشانترین ستاره صورت فلکی قوس محسوب می‌شود.



 


اجرام عمقی آسمان

در صورت فلکی قوس تعداد زیادی از اجرام عمق آسمان از جمله 15 جرم مسیه ، و روشنترین ابر آسمانی واقع در کهکشان راه شیری ، در این محل استقرار یافته‌اند. M22 یک خوشه کروی قدر پنجم است که در 3 درجه ای شمال شرقی ستاره لاندای قوس واقع گردیده است. M23 یک خوشه باز بزرگ دارای 120 ستاره از قدر 7 است. M8 یا سحابی مرداب ، ابر وسیع زیبایی است که ستارگان جوانی را در فاصله 15000 سال نوری از زمین در بر گرفته که تعدادی از ستاره‌های خیلی داغ و جوان را در درون گاز و غبار خود، جای داده است. M17 سحابی امگا به فاصله 10.000 سال نوری از زمین ، دارای قدر 7 است.



غراب «صورت فلکی»
غراب (Crv) کلاغ ، زاغ

مقدمه

بر اساس افسانه‌ها ، غراب در قالب یک کلاغ یا زاغی شناخته می‌شود که فرستاده شد تا جامی از آب برای آپولو بیاورد. او در این راه کوتاهی کرد و در نتیجه او را به آسمان راندند و تتعید نمودند. در نتیجه او در کنار جام یا پیاله نشانده شد بدون آنکه بتواند آبی از آن بنوشد. زمان رسیدن به نصف النهار 20 اردیبهشت و مساحتش 184 درجه مربع می‌باشد.

ستاره‌ها

چهار ستاره اصلی غراب ، حالت شبیه به یک ذوزنقه را دارند که می‌توان آنها را در زیر ستارگان صورت فلکی سنبله در جنوب غرب ستاره درخشان سماک اعزل به سادگی تشخیص داد. غراب دارای چندین کهکشان است، اما هیچ کدام درخشنده‌تر از قدر یازده نیستند.